غذاهای ممنوعه فصل گرما!

متخصصان طب سنتی به شما میگويند در تابستان دوركدام غذاها خط بکشيد

411

توی ظل گرمای تابستان زیر آفتاب داغی که هر قطره آب را با ولع میسوزاند و بخار میکند، عرق ریزان، تشنه، داغ و ملتهب به خانه میرسی، وقتی روی ماه مادر در حالیکه قاشق را دریک لیوان لبریز از شربت آبلیمو،یخ و خاکشیر فرد اعلا میچرخاند و دم در ظاهر میشود، انگار بهشت شخصا به اســتقبالت آمده؛ «بخور مادر جیگرت حال بیاد». مادرهای ایرانی به خصوص قدیمی ترهایشان دانش سینه به سینه نقل شده ای درباره خواص خوراکیها براساس طب سنتی دارند و مجهز به این دانش از اعضای خانواده شان در برابر بیماریها محافظت میکنند. تا پیش از آنکه دنیایمان آنقدر مدرن، شلوغ و پرترافیک شود و فست فودهای بیخود رو جای سفره غذای غنی و پرخاصیت ما ایرانیها را بگیرند، وضعیت تغذیه و قوانین خورد و خوراکمان حال و روزش خیلی بهتر از امروز بود.یعنی زمانیکه تغار بزرگ آبدوغ خیار با سبزی تازه و معطر، گردو،کشمش و نان تازه لواش مثل آب روی آتش گرمای تابستان را مهار میکرد و دلمان را خنک. اگرچه درگیریهای زندگی امروز بین ما و بایدها و نبایدهای پرحکمت طب سنتی اندکی فاصله انداخته باشد ولی در واقع طب سنتی بخشی از سبک زندگی ما ایرانیان است.

اول طبع تابستان را بشناسید

در طب ســنتی قاعده بر این اســت که پیش از ابتلابه بیماری راهکارهایی داشته باشــیم که از بروز بیماری پیشگیری شود. یکی از این راهکارهای نگهداری سلامت، تغذیه متناســب با فصول سال اســت. براساس قوانین طب سنتی، افراد با مزاجهای گوناگون باید روش تغذیه متناسب با گردش فصلها داشته باشند و بدانند که در چه دورهای از سال چه چیزهایی باید بخورند یا از خوردن و آشامیدن چه مواد خوراکی خودداری کنند تا تناسب و اعتدال در بدنشان حفظ شود. فصل تابستان براساس قوانین طب سنتی متناظر با آتش است و مزاج این فصل گرم و خشک است. گرمی هوا در تابستان تاثیر بیشتری روی گرم مزاجان، جوانان و افرادی که بیشتر در معرض هوای گرم قرار میگیرند میگذارد و احتمال اختلال در بدن افزایش مییابد. در نتیجه این گروه از افراد باید بیش از دیگران قواعد ســلامت در طب سنتی ایرانی را جدی بگیرند و حواسشان به خورد خوراکشان باشد.

آبدوغ خیار در برابر فسنجان

با گرم شدن هوا آشپزخانه ایرانی حال و هوایش از پختن غذاهای پر ادویه و سرخ کردنی به سمت غذاهای سبکتر، کم ادویه و آبپز شــده میرود. یعنی هر چه در زمستان خوردن خورش فســنجان باب طبع است در تابستان این غذا بی مناسبت و ناهماهنگ است. پس بساط گردو فسنجان را برچیده و تغار آبدوغ خیار را به پا  کنید.
خوردن غذاهای سنگین و دیر هضم مثل هلیم و کله پاچه را هم بهتر است به فصل سرما موکول کنید. در این فصل توصیه میشود که به خوراکهایتان چاشنی ترش مثلآ آبلیمو و آبغوره اضافه کنید.

ترمز در خوردن شیرینی

شیرینیها معمولا از مواد اولیه با مزاج گرم تهیه میشوند در نتیجه زیاده روی در خوردن شیرینیها، شکلاتها و حتی آجیل و مغزها هم که طبع گرم دارند در تابستان توصیه نمیشود. این مواد حرارت بدن را بالا میبرند، حتی زیاده روی در خوردن شیرینیهای طبیعی مثل عسل، کشمش، خرما، موز، نارگیل، گردو و خوراکیهای از این دست هم در تابستان توصیه نمیشود.

سراغ کدام گوشت ها بروید؟

یکی از توصیه های طبیبان سنتی به افراد با طبع سرد خورد گوشت شتر به دلیل طبع بسیار گرمی اســت که دارد. پس حواستان باشد در فصل تابستان دست از سر شترها بردارید، چراکه گوشتشان بسیار گرم است و گرمازده میشوید. عموما گوشتها هم طبع سرد و گرم دارند. گوشت گوسفند گرم و گوشت گاو طبع سرد دارد.
شتر گرم طبع ترین گوشتهاست که همانطور که گفته شــد خوردنش در فصل گرما به صلاح نیست. گوشت پرندگانی مثل کبک، بلدرچین و شترمرغ هم با وجود طبع گرمی که دارند مناسب فصل گرما نیستند. در مقابل اما گوشت انواع ماهی با وجود طبع سردی که دارند انتخاب خوبی برای تابستان است، به شرطی که خیلی سرخ نشود و در زدن ادویه ها افراط نکنید.

فلفل ممنوع

همه این تجربه را با فلفل داشته ایم که با خوردنش دمای بدن بالا میرودو سرمان حتی داغ میشود. فلفل و ادویه جات مواد خوراکی هستند که خاصیت گرمازایی دارند و دمای بدن را بالا میبرند. پس توصیه حکمای طب سنتی ایناست که در فصل تابستان عموم مردم به خصوص گرم مزاجان و افرادیکه بیشتر درمعرض حرارت قرار دارند از خوردن فلفل خود داری کنند؛ مواد غذایی تند و ادویه ای مثل فلفل و زنجبیل، دارچین، زعفران، سس های تند،خردل، سبزیجات تند مثل سیر، پیاز، ترخون، نعناع، تره، شاهی شوید. با این اوصاف بهتر است خوراکیهای تابستانی کم ادویه و بدون فلفل تهیه شود تا دمای هوای افراد بالا نرود.

خوردنیهای تابستانی

خب تا اینجا از نخوردنی های فصــل گرما گفتیم، حالا برسیم به خوردنیهای این فصل. قاعدتا وقتی خوردن گرمیها در تابســتان به صلاح نیســت، پس باید سراغ غذاهای با طبع سرد برویم تا مزاجمان تعادل پیدا کند. بنا به توصیه حکمای طب سنتی، در تابستان توان گوارشی بدن کم میشود به همین دلیل است که خیلی از ما در فصل گرما میل چندانی به خوردن نداریم. پس بهتر است وعده غذای ظهر سبک باشد که هضم آن هم آسان شود.
مثلا انواع سالاد که با ســبزیجات سرد مزاج مثل کاهو، خیار، گوجه و اسفناج تهیه میشوند گزینه مناسب برای ناهار است. این سالاد خنک میتواند با مقداری مرغ آبپز یا گریل شده پر و پیمان تر هم شود و البته لیموی تازه و معطر شیرازی جایزه دلپذیر سالاد شماست.
از خوردن ماســت و خوراکی محبوب تابســتانی یعنیآبدوغ خیار و انواع بورانی غافل نشوید.

نوشیدنیهای گوارا

شربت های طبیعی با طبع سرد مثل شربت خاکشیر، سکنجبین، شربت آبلیمو، به لیمو و آب انار، شربت ریواس، عرق کاسنی، شربت زرشک یا غوره، مصرف مرکبات و میوه ها میخوشیا ملس مثل زرشک و آب زرشک، شاهتوت، تمشک، سیب ترش، آلبالو، گوجهسبز، انار، هلو، زردآلو، هندوانه و گریپفروت در فصل تابستان بسیار مفید است.
سوپ جو و آش جو هم باوجود طبع خنک جو بسیار مفید بوده و از بهترین غذاها برای رفع عطش و حرارت بدن است.

هندوانه درمانی!

هیچکس نمیتواند منکر محبوبیت یک قاچ سرخ و خنک هندوانه در فصل جولان آفتاب شود. هندوانه ناجی گرما زده هاست. هندوانه از درصد زیادی آب تشکیل شده است و کمک میکند در گرما بدنتان آب کافی داشته باشد. در ضمن همراه کردن هندوانه با نان و پنیر منجر به پدید آمدن یک فست فود خنک، خوشمزه و تابستانی میشود. با جایگزینی طالبی، خیار و گوجه با هندوانه هم نتیجه دلپذیری عایدتان میکند. اما نکته مهمی که حتما باید حواستان به آن باشد مصرف کافی آب در فصل گرماست.
کمبود آب در بدن منجر به سردرد، سرگیجه و خستگی میشود. این مساله بین نوزادان یا افراد سالخورده خطرناک است و باید از وقوع آن با نوشیدن به موقع وکافی آب و انواع نوشیدنیها جلوگیری کرد.
نکته آخر اینکه افراد با طبع سرد باید توجه داشته باشند که در مصرف مواد غذایی مفیدی که در بالا ذکر شد، حتی در فصل تابستان هم، زیاده روی نکنند.

مطالب پیشنهادی